Posts tonen met het label Vondelgymnasium. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Vondelgymnasium. Alle posts tonen

zaterdag 6 augustus 2022

Waarom Oom Joost gisternacht niet meer geslapen heeft

Door de week laat Oom Joost na middernacht de radio naast zijn bed vaak nog even aanstaan. Het VPRO-programma “Nooit meer slapen” dat dan op NPO-1 begint, biedt namelijk vaak verrassingen. Afgelopen vrijdagnacht was dat ook weer het geval. Lotje IJzermans ging toen in gesprek met oud-Vondeliaan Kees Hulst. Aanleiding was de nieuw uitgekomen film “Vaders & Zonen” waarin Kees een soort invalvader speelt.
Wie wil weten waarom een invalvader nodig was en hoe die rol werd ingevuld, moet beslist het gesprek beluisteren. Maar voor Vondelianen is er nog een speciale reden om het gesprek nog eens af te luisteren. Het is namelijk erg leuk om te horen hoe enthousiast Kees over zijn tijd op het Vondel vertelt. Te horen hoe vormend ons toch wel bijzondere schooltje volgens hem voor zijn verdere leven is geweest. En om dit terug te luisteren hoef je niet tot na middernacht op te blijven ......

zondag 23 september 2018

Het spoor terug

De in een eerder bericht al aangekondigde radioreportage over de commotie die ruim 50 jaar geleden was ontstaan over een liedje over Anne Frank, is intussen vanochtend in de rubriek "Het Spoor Terug" in OVT uitgezonden. Wie wil kan die hele uitzending van OVT terugluisteren op https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2018/23-09-2018.html. Veel te zien is er aan die radiouitzending natuurlijk niet, daarvoor moet je bij het oorspronkelijke filmpje in Oom Joost's eerdere bericht zijn.
Het betreffende onderdeel begint na 1 uur 12 minuten en 43 seconde. Wie daar meteen naar toe wil kan [HIER] klikken. Wie zelfs zo weinig geduld heeft, dat ie meteen door wil naar het fragment over het "progressieve" Vondelgymnasium, met daarin ook het interview hoe Roeland en Hessel er nu op terugkijken, die klikke [HIER].

donderdag 20 september 2018

Deversorium Joep Choy: op 1/12 in de herkansing


Het was vorig jaar al aangekondigd, maar toen door omstandigheden uitgesteld: een deversorium waarin Joep Choy ons zou toespreken. Met een jaar vertraging is intussen een nieuwe datum vastgesteld.
Op zaterdag 1 december komt Joep ons bezighouden in het ons intussen welbekende
Café Batavia  aan de  Prins Hendrikkade 85  te Amsterdam
(t/o het Centraal Station, naast de Sint Nicolaaskerk).
Aanvang 15.00 uur

De wondere wereld van relaties.

Gedrag krijgt betekenis in de context. Zonder context is gedrag betekenisloos. Immers, hoe beantwoord je de vraag of je je op een onbewoond eiland (on)fatsoenlijk kunt gedragen? Alle begrippen die betrekking hebben op menselijk gedrag zijn relatief en beginnen pas te 'leven' in de relationele (sociale) context. Relaties: we praten, denken en fantaseren er over. Soms verlangen we er heel erg naar, soms zouden we er ook heel graag vanaf willen. In dit deversorium gaat Joep in op het ontstaan en voortbestaan van relatiepatronen in gezinnen en organisaties. Daarnaast zal hij stilstaan bij relaties met ons zelf, met de wereld en met het VONDEL.

Voor meer informatie over Joep zie zijn cv en www.choyconsultants.nl

Na afloop, rond 18.00 uur, is er weer een gezamenlijke maaltijd in de vorm van een Surinaams buffet. De kosten voor deze middag/avond zullen € 25,00 p.p. bedragen.
Vanaf heden is intekenen voor deversorium en maaltijd weer mogelijk en gewenst. Uiteraard naar het vertrouwde e-mailadres oomjoost@gmail.com

NB: Er zijn maximaal 40 plaatsen beschikbaar. Bij overtekening geldt de volgorde van inschrijving inclusief betaling!!!!! Vijftien mensen hebben zich nu al ingeschreven nog voordat de datum definitief was aangekondigd. Het belooft dus een drukbezochte middag en avond te worden!!

woensdag 19 september 2018

Ophef over een liedje over Anne Frank


De VPRO-radio gaat binnenkort de ophef aan de vergetelheid ontrukken, die 50 jaar geleden was ontstaan over een liedje over Anne Frank. In een TV-interview met Ageeth Scherphuis, mocht destijds ook een klas Vondelianen hun afschuw uitspreken. Voor het binnenkort uit te zenden radioprogramma, is vorige week met Roeland Windig en Hessel Boerboom teruggekeken op die algemene verontwaardiging van toen. Het TV-fragment waar de Vondelklas aan het woord kwam, is nu al uit het omroeparchief opgedoken. Je kunt het hierboven bekijken en beluisteren.
Wat waren we toen nog jong; en vooral: wat waren we toen nog braaf ....

Zondag 23/9: Vanochtend is dit onderwerp intussen in het radioprogramma OVT aan de orde geweest. Binnenkort is het daar ook terug te luisteren.

maandag 4 juni 2018

Een halve eeuw geleden ...

Vandaag, 4 juni 2018, is het precies 50 jaar geleden dat de laatste diploma's van het Vondelgymnasium (pardon, dep. Barlaeus) in de 'sfeervolle' lerarenkamer aan de geslaagden werden overhandigd. De lessen gingen nog even door, op dinsdag 18 juni gaf Wim van Reenen de allerlaatste: Latijn aan de 2e klas in lokaal 1. De andere klassen waren een uur eerder al naar huis gestuurd. De dag erna begon de sloop van de gebouwen. Twee ervan werden hergebruikt aan de Zocherstraat (Vondelpark) en de Kraaijenhoffstraat (Czaar Peterbuurt). Die verdwenen in 1983.

Frans Boom

Uit Frans' archief:
 

zaterdag 17 mei 2014

Deversorium 20 september


Eerste Deversorium gepland! 

Zoals enkele weken geleden per e-mail werd aangekondigd zal de succesformule van het lang geleden zo geliefde Deversorium nieuw leven ingeblazen worden. Inmiddels staat voor het eerste Deversorium het een en ander vast en willen we daarover graag wat meer informatie geven.
Op zaterdag 20 september 2014 is het zover.
Het officiële gedeelte van dit Deversorium nieuwe stijl heeft als actueel thema:
“Oekraïne – speelbal tussen Oost en West?” 
ingeleid door onze oud-medeleerling mr Pieter Jan Wolthers.
Na zijn eindexamen op het Vondel (1967) en zijn rechtenstudie aan de Universiteit van Amsterdam, is Pieter Jan in de diplomatieke dienst terecht gekomen is. Zijn plaatsingen in het buitenland waren vrijwel steeds in Oost-Europa of op die regio gericht, met specialisatie op veiligheidsbeleid en Europese integratie. Uiteindelijk is hij in de periode 2009-2013, tot aan zijn pensionering, als ambassadeur voor Oekraïne (en Moldavië) in Kyiv gestationeerd geweest.
Met Pieter Jan is afgesproken dat het eerste gedeelte van zijn "spreekbeurt" het karakter van een lezing krijgt; in het tweede deel zal er vanzelfsprekend gelegenheid zijn tot het stellen van vragen en tot discussie.
Plaats van handeling:
    Cafe Batavia1920
    Prins Hendrikkade 85
    Amsterdam
    tel.: 020-6234086
Op de site www.batavia1920.nl kun je je al wat oriënteren op de locatie. Het cafe ligt op een steenworp afstand van het Centraal Station, zodat het zowel voor Amsterdammers als voor bewoners van de buitengewesten uitstekend bereikbaar is. Er zijn vlakbij ook nog meerdere parkeergarages; maar de parkeertarieven daar zijn niet bepaald uitnodigend.

In het café hebben wij de beschikking over een zaaltje waar maximaal 40 Vondelianen de lezing/discussie en de gezamenlijke maaltijd kunnen bijwonen. Vanaf 15.30 uur is die zaal voor ons geopend en om 16.00 uur beginnen we met het officiële gedeelte.
We verwachten dat de gezamenlijke maaltijd rond 18.00 uur zal beginnen. Over het eten en de kosten zullen deelnemers t.z.t. nadere mededelingen ontvangen.
Het eten in café Batavia is goed en betaalbaar (zie ook hun site onder: MENU)
Om organisatorische redenen is het absoluut noodzakelijk, dat belangstellenden zich per email uiterlijk 1 week te voren aanmelden bij oomjoost@gmail.com .
Geef dan niet alleen aan dat je komt maar ook of je aan de MAALTIJD DEELNEEMT!!
Na de maaltijd is er voor een ieder natuurlijk gelegenheid om in het cafégedeelte nog van een verdere NAZIT gebruik te maken.

dinsdag 13 mei 2014

Meer oude foto's

Naar aanleiding van onze laatste reünie, ontvingen we van Hessel Boerboom nog een leuke selectie van acht gedigitaliseerde foto's van de eerste reünie, ook al weer oneindig lang geleden. Daarop herkennen we een heleboel oude bekenden die er daar nog heel jeugdig uitzien.
Zonder verder commentaar volgen de foto's hieronder.









zondag 20 april 2014

Deversoria resurrecta post annos L


Detail uit het jaarverslag van het Contubernium Vondelianum over het verenigingsjaar 1963-1964 
Wordt de fameuze Vondel deversoria - ondanks de verminderde belangstelling in 1964 - na 50 jaar weer nieuw leven ingeblazen? Lees ons voorstel en uitnodiging hieronder:

OOM JOOST GAAT DEVERSORIUM IN ERE HERSTELLEN!
ONZE REUNIE van 9 november j.l. heeft veel voornamelijk enthousiaste en positieve reacties losgemaakt. Niet alleen de organisatie werd alom geprezen,maar vooral het elkaar opnieuw kunnen ontmoeten werd door velen als een zeer waardevolle en aangename ervaring gezien. Moeten we daar nu weer vier of vijf jaar op wachten was een opmerking die door meerderen is gemaakt in de emails die wij ontvingen. Het antwoord op deze oorspronkelijk retorische vraag is inmiddels ook gevonden en luidt : "NEE."
Enkele leden van het reüniecomité dan wel andere illustere schoolgenoten zullen plaatsnemen in een werkgroepje,dat zich ten doel stelt 1 à 2 keer per jaar in een nader te bepalen Amsterdams etablissement het alom bekende verschijnsel DEVERSORIUM nieuw leven in te blazen.
De basisformule zou dan grofweg de volgende kunnen zijn:
Tijdens het tweede deel van de middag (15.30 uur) komen belangstellende oud-schoolgenoten bijeen en zal een oud-Vondeliaan een bepaald thema, waar hij/zij in de loop van zijn/haar (arbeidzaam) leven de nodige ervaring mee gehad heeft, voor de dan aanwezigen behandelen en presenteren. Gestreefd wordt daarbij natuurlijk ook naar een actieve inbreng van het publiek.
Vervolgens bestaat er gelegenheid om ter plekke van een eenvoudige doch voedzame maaltijd te genieten en bepaalt een ieder voor zich of na afloop nog van een nazit gebruik gemaakt gaat worden. De datum en de locatie zullen ruim van te voren (vier maanden ) worden vastgesteld en aangekondigd, zodat vrijwel iedereen die dat wil ook aanwezig kan zijn.
Aan een ieder die daarbij wil zijn wordt t.z.t. gevraagd zijn/haar komst tevoren te bevestigen. Als je ideeën hebt wie op de betrokken dag een presentatie over een bepaald onderwerp zou kunnen verzorgen - en dat kun jij natuurlijk ook zelf zijn!! - dan horen wij dat graag per omgaande van je op oomjoost@gmail.com.

Namens de werkgroep DEVERSORIUM 2014

dinsdag 19 november 2013

Filmpjes en foto's


Foto's van onze reünies hadden we altijd al. Nadat we de aparte fotopagina van onze huidige reünie in een e-mailtje aan jullie hadden gemeld, is die meteen al zeer druk bezocht.
Nu je met bijna elke digitale camera ook eenvoudig filmpjes kunt maken, viel te verwachten dat er ook wel filmpjes van 9/11 zouden komen. En inderdaad, Frans Boom heeft er een paar gemaakt. Die staan intussen los op YouTube, Maar op deze site hebben we ook daar een aparte pagina voor gemaakt (ook link rechtsboven op elke pagina). Daar is ruimte om er eventueel nog andere toe te voegen. Dus heeft nog iemand anders iets?

vrijdag 15 november 2013

Ons Amsterdam - ons archief

Al weer 10 jaar geleden heeft in het maandblad Ons Amsterdam een artikel gestaan over de geschiedenis van het Vondel.  Ed de Moor had het er in zijn toespraak afgelopen zaterdag ook nog over.
Een link naar een wat uitgeklede webversie van het artikel op de website van Ons Amsterdam, stond al langer in de rechterkolom van deze blog. Maar <hier> hebben we nu ook een PDF-versie die laat zien hoe het artikel er werkelijk heeft uitgezie, inclusief alle foto's. Zo was het artikel ook in de dikke reünie-Verselolque opgenomen. De publicatie daarvan hadden we daarom even afgewacht, alvorens het ook via deze site toegankelijk te maken. Het artikel was van de hand van Frans Boom die zich daarbij kon baseren op gegevens uit een soort Vondel-archief dat hij beheert.
Frans is trouwens vast niet de enige Vondeliaan met een collectie Vondel-memorabilia. Misschien moeten we maar eens inventariseren wie nog wat in haar kelder, op zijn zolder of ergens in een hutkoffer heeft liggen. Meld je maar aan bij Frans ....
Te zijner tijd kan dan alle materiaal gezamenlijk aan het Gemeentearchief worden overgedragen. Daar ligt het veiliger en misschien ook nog wel iets toegankelijker dan in die kelders, op die zolders en in die koffers.

dinsdag 12 november 2013

Het Vondelgymnasium: een bijzondere school!


[Tekst van de toespraak van Wim Ris op de reünie op 9 november 2013, zoals die ook in het speciale nummer van Verselolque te vinden is]


Het Vondelgymnasium: een bijzondere school?
Ruim 6 jaar geleden, geliefde Vondelianen, was dit de titel van de toespraak die onze schoolgenote Katharina Kouwenhoven hield, ter gelegenheid van het tiende lustrum van onze school. Ik heb toen geboeid, maar ook met enige verbazing naar haar observaties geluisterd. Zoals zij het Vondel ervaren heeft, strookte dat niet altijd met mijn ervaringen. En na herlezing van haar toespraak op ons aller favoriete site Oom Joost, ben ik driftig op zoek gegaan naar verklaringen voor deze verschillen. Omdat Katharina mij door haar toespraak enorm hiertoe gestimuleerd heeft, neem ik als eerbetoon aan haar de titel ervan over. Maar met één accentverschil: ik laat het vraagteken weg. Het Vondelgymnasium: een bijzondere school!

In augustus 1961 kwam ik als net twaalfjarige de poorten van het Vondel binnen. Zeven schooljaren later (het vak biologie kreeg pas in mijn tweede eindexamenjaar, onder stimulans van Betty Mock, de belangstelling die het verdiende) mocht ik het Vondel met diploma weer verlaten, samen met de leerlingen die in de klassen onder mij zaten en naar het Barlaeus vertrokken. Anders gezegd: mijn Vondeltijd was van 1961-1968; die van Katharina van 1957-1963. Samen overbruggen wij de hele periode waarin het Vondel bestaan heeft, maar ik sluit niet uit, dat ik in die latere periode wat meer de gelegenheid heb gekregen om een echt product van de zestiger jaren te worden. Of het hier om een gaaf product van die 60-er jaren gaat laat ik aan jullie oordeel over.

Wat was toen ook alweer de tijdgeest? In het begin van die zestiger jaren kwam de naoorlogse generatie (wij dus) op een kritische leeftijd. Wij hadden de armoede en werkloosheid van de jaren dertig en de oorlog niet meegemaakt en hadden daarom vaak weinig begrip voor onze ouders, voor wie de toenemende welvaart iets geweldigs was. Er kwam een houding naar boven van verzet tegen het kapitalisme en de consumptiemaatschappij. Kritiek ook op de Verenigde Staten, waarvoor bij veel van onze ouders juist de dankbaarheid overheerste als onze bevrijders in de 2de wereldoorlog. Door de welvaart en de verzorgingsstaat werden wij onafhankelijker en mondiger dan die oudere generatie en we kozen voor minder ontzag voor autoriteit. Dit leidde er op wat langere termijn toe dat traditionele waarden en normen ten aanzien van seksualiteit, huwelijk en respect voor dat gezag, op de tocht kwamen te staan.

Maar wat was voor mijn leeftijdsgenoten en mij nu nog meer zo bijzonder aan het Vondel? Beslist niet een overvloed aan onderwijsvernieuwingen. In bijna alle lessen werd nogal traditoneel lesgegeven. De docent was vrij veel tot heel veel aan het woord. Je moest af en toe een aantekening maken of letterlijk noteren wat gedicteerd werd en soms zelfs uit het hoofd leren!! Een stukje vertalen vanuit de moderne vreemde taal of een oude in het Nederlands, of als een sommetje was voorgedaan zelf proberen dat in allerlei variaties na te doen. Katharina had in dit opzicht volledig gelijk.

Maar wel heel bijzonder was de open, toegankelijke houding waarmee een flink aantal van onze jonge docenten de leerling benaderden. Zij waren door hun grote vakkennis en brede belangstelling leermeesters in de ouderwetse zin van het woord, maar toonden ook oprechte interesse in hun leerlingen en gaven ons te kennen ook bredere belangstelling te hebben dan hun eigen vakgebieden b.v. op cultureel of sportief gebied.
Dat bleek o.a. uit:

  • een flink aantal deversoria en deversoricula met als gasten b.v. Gerard van het Reve, Louis van Dijk, Jan Wolkers,
  • een boeiend debat tussen pater jezuiet Vlaar en humanist Hans van den Bergh,
  • deelname van docenten aan de sportmiddag van Lien en Jan,
  • meerdaagse boottochten door Nederland,
  • een kamp in Lunteren en een reis naar Parijs zorgden er voor, dat onze docenten (niet allemaal natuurlijk!!) het respect van een goede leermeester genoten, maar ze gaven ons ook het gevoel dichtbij de leerling te staan.

Wij hadden toen vanuit onze contacten met leeftijdsgenoten het duidelijke idee, dat dat op het Vondel veel meer het geval was dan op vergelijkbare scholen. Toen in de laatste Vondeljaren af en toe ook wat oorspronkelijk echte Barlaeusdocenten bij ons kwamen lesgeven, kwamen bij voorbeeld verschillen tussen Barlaeus en Vondel wel erg duidelijk aan het licht, opnieuw een bevestiging van dat idee dus.

Maar er was voor ons jonge Vondelianen nog wat meer aan de hand. Sommigen van onze docenten leken ook positief te staan ten op zichte van de nieuwe maatschappelijke stromingen. Sterkste voorbeeld hiervan was natuurlijk Hans van den Bergh met zijn optredens in het controversiële programma Zo is het toevallig ook nog eens een keer. Inname van een duidelijk linkse levenshouding, burgerlijke ongehoorzaamheid, waarbij hij een politiecontrole saboteerde door verkeersdeelnemers tijdig in te seinen en daar met veel genoegen in de les over vertelde! Zelfs het scheren achterin de klas werd door sommigen gezien als spielerei met de geldende burgerlijke normen en waarden.

Maar ook het kritische leraar zijn van Anton Oskamp was een grote bijzonderheid. Met de klas op huisbezoek, na geboorte eerste kind bij Eddy de Moor of als eindexamenklas, was gewoon een warm menselijke ervaring. In het algemeen moet in mijn ogen de voorbeeldfunctie, die een markant docent heeft en beslist ook de invloed op met name 14-15 jarigen niet onderschat worden. En het zou weleens zo kunnen zijn dat de generatie van Katharina gemist heeft, hetgeen wij gekregen hebben. Gewoon omdat de tijdgeest al een stuk verder gevorderd was en onze jonge docenten in hun ontwikkeling ook!! Ik weet in ieder geval zeker dat veel van mijn leeftijdsgenoten het nog steeds als unieke ervaringen bestempelen.

Sommigen van onze docenten moeten ook zelf geworsteld hebben met traditionele verworvenheden van de burgermaatschappij en enige tijd nodig gehad hebben, voor zij zich konden vinden in uitingen van verzet daartegen. Het was voor velen van ons een openbaring om dat ook af en toe uit hun mond te horen. Ik kan mij nog goed onze docent nederlands Henk van Laatum herinneren, die op school in keurig pak zijn schoolleiderswerk deed en twee jaar later in spijkerpak en met lange haren in ieder geval qua kleding een nieuwe weg gevonden had. Maar ik heb het dan over een waarneming ten tijde van het eind der zestiger jaren en merk bovendien nog op dat veel van het voorgaande betrekking heeft op het midden van die zestiger jaren.

Omdat die docenten ook zelf soms open leken te staan voor de nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, waar ook wij aan onderworpen waren is dat door ons als een zekere steun in de rug voor onze eigen ontwikkeling ervaren. Het in de periode 61-68 opgroeien als leerling op het veilige Vondel, in een historisch gezien toch zeer turbulente periode, heeft op velen van mijn leeftijdsgenoten en mij een onuitwisbare indruk achtergelaten. Die indruk is voor ons van buitengewoon vormende waarde geweest. Het feit, dat gedurende inmiddels vele decennia oud-docenten en oud leerlingen elkaar nog steeds in diverse samenstellingen ontmoeten en het nodige te vertellen hebben, spreekt hierbij boekdelen. Ik ben tot op de dag van vandaag daar nog steeds dankbaar voor en kan dus maar één conclusie trekken:

Het Vondelgymnasium: een bijzondere school!!

Wim Ris

Nix


[Tekst van de toespraak van Nora Kouwenhoven op de reünie op 9-11-2013, zoals die ook in het speciale nummer van Verselolque te vinden is]


Het begon in 1964. Ik kende de gebouwen, want mijn zus was al Vondeliaan. Zij kwam thuis met Franse chansons, ingewikkelde Latijnse teksten, Griekse woordjes die ik niet kon lezen en ze zat op dansles. Ter ere van het vijfjarig lustrum kreeg ze een lichtblauwe baljurk en queeny’s. Jaloezie en ontzag voelde ik.

Dat de Vondelwereld veel plebejischer was dan ik had verwacht, merkte ik meteen op de eerste schooldag. Toen wij al tien minuten bezig waren, ging de deur open en slofte Marijke van Mourik naar binnen. Ze was blijven zitten, dus kon ze die eerste tien minuten wel missen. Het sloffen kwam, omdat ze flatjes aan had waarvan de hiel was platgetrapt. Slordige nonchalance. Ik had meteen bewondering voor haar. Zo moet je je gedragen, je niets laten zeggen, zoveel mogelijk doen waar je zin in hebt en er wel voor zorgen dat je niet blijft zitten. Dat werd mijn motto. En, naar het leek, van de hele klas.

Door deze houding was het voor sommige docenten niet prettig om aan ons les te geven. Machtige klassieken, schone kunsten en de magie van de wiskunde, konden niet opwegen tegen keet schoppen. Soms konden we het geleerde hiertoe gebruiken. Tijdens de les van juffrouw Gamma, die ons Latijn bijbracht, versnipperde Karel Baracs een vel papier tot heel veel kleine stukjes die hij vervolgens de lucht in gooide. Toen deze lerares Karel wilde verwijderen, riep hij: "Juffrouw dit is nix. Dit is nix, nivis".

De buigzame aristo geo-driehoek werd gebruikt om natte propjes sigarettenvloeitjes tegen het plafond te schieten, waarna de gehele klas naar de plafondhemel keek, wachtend op de vallende propjes. Toch deden we dit laatste niet bij wiskunde. Bij meneer de Moor haalde je geen grappen uit. Daar zat je te kijken hoe mooi hij met de passer, met het kleine stukje krijt erin, een cirkel op het bord legde. In één klap, helemaal rond. Of een driehoek. Keurige hoeken, loodlijntje erin. Een lust voor het oog. Bij hem ging het om het tekenen, evenals bij meneer Vink. Die tekende uit de hand hele Egyptische veldslagen en speelde ze ook na. Geen idee wat hij allemaal vertelde, maar we zaten geboeid te luisteren. Bij meneer Elderenbosch haalden we ook nooit iets uit, maar dat kwam omdat we bang voor zijn humeur waren. En alle andere leraren en leraressen moesten het ontgelden.

Toen we wat ouder waren, zo halverwege de tweede, ontpopte de passiviteit zich: we lagen veelal met ons hoofd op onze handen en als we een beurt kregen, richtten we ons steunend op. Sommigen dachten dat de wekker ging, als de bel het einde van de les aankondigde. Leerden we dan wel iets? Jawel; neutra zijn op –os alleen: os oris mond, os ossis been en min B plus of min de wortel uit B kwadraat min vier AC gedeeld door twee A.

Maar… was het dan niet leuk op school?
Het was enig. Wat een briljant idee om een school naast een kermisterrein te plaatsen en vlakbij de oude RAI, waar je de hele woensdagmiddag kon sporten. En bij een automatiek in de Van der Helststraat die veelal kapot was, waardoor je de kroketten er zo uit kon halen. Als je dan bij de laatste kroket zei: “meneer hij is stuk”, kreeg je die gratis. En bij de Heinekenbrouwerij waar je een rondleiding kon krijgen die afgerond werd door een paar biertjes. Dit vertier was helaas van korte duur.
Dit alles werd gelardeerd door de mooiste muziek uit de geschiedenis. Elke week kwam er wel weer een singletje uit, dat wij tijdens de tekenles neurieden of zongen, de teksten maar half verstaand. “Do you wanna know a secret”, wat ik verstond als cigarette, want ook bij Engels lette ik niet zo goed op. En de namen van al die bands werden op de pukkels gekrast of geschilderd.

En dan was er de liefde. Die niet wil deugen. A was verliefd op B, B op C, C op D en D op E. En dit ketende maar door. Alleen op een klassenavond, deversorium of schoolfeest werd de keten wel eens doorbroken. Meneer Vink speelde daar een grote rol in: hij stopte de muziek, riep een bepaald woord dat stond voor een handeling. Deed je het verkeerd, dan was je af. Dus je moest op je knieën gaan zitten of met de ruggen tegen elkaar aan gaan staan, hurken of elkaar … omhelzen. Dat laatste. Daar zat iedereen op te wachten als je tenminste met de goede danste. Wat een heerlijke opdracht. Daar kon heel Egypte niet tegenop.

En dan had je de mode: minirokken, zwarte truien, spijkerbroeken met wijde pijpen van Rolf het Ruiterhuis in de Vijzelstraat. Wat was het lastig als meisje om je ouders zo gek te krijgen dat je een spijkerbroek met gulp mocht kopen. Hemel en aarde en uiteindelijk mijn vader heb ik bewogen om een zwarte trui te krijgen.
Het Vondel was een dorp: als er een nieuweling kwam, hingen we uit de ramen om te kijken of het wat was. In de pauze liep iedereen rondjes op het dorpsplein, zomer en winter. Want je mocht er in de lagere klassen niet uit. Daardoor wist je veel van de andere Vondelianen, met name de wapenfeiten: drie dagen geschorst; aan vlecht door lokaal gesleurd door meneer Bent; in de Jozef Israëlskade gesprongen; heeft een spin opgegeten; was bij het Lieverdje en is net niet opgepakt; wil bij de politie, nou ja zeg… Maar ook: heeft een fotografisch geheugen, heeft het uitgemaakt met X, op zo’n gemene manier….

Het gaat op school niet om kennis vergaren. Het gaat om spiekbriefjes in het allerkleinste lettertype, om geheimschrift, om muziek en om die eeuwig moeizame liefde. Met een leuke klas, op een geweldige plek was het Vondel voor mij een gouden tijd.
Nu, bijna vijftig jaar later, denk ik nog steeds als het sneeuwt: dat is nix.

Nora Kouwenhoven

maandag 11 november 2013

Eddy spreekt


[Tekst van de toespraak van Ed de Moor op de reünie op 9 november 2013]



Waarde Vondelianen, lieve Attie, lieve mevrouw Vink.
Lieve en stoute kinderen van weleer.

Wij zongen net het schoollied: Vivat HOC Gymnasium. Het klopt, dit school-gebouw was echt een hok.








In het eerste jaar, 1957, zaten we nog in een echt gebouw: de tweede vijfjarige hbs aan het Roelof Hartplein. Die school werd toen omgedoopt tot Spinozalyceum. Thans huist daar het prestigieuze College Hotel.
1957 Roelof Hartplein
Het echte Vondel was eigenlijk een kampement van hokken. Het krikkemikkige middengebouw was nog van voor de oorlog en eens het gymnastieklokaal van de vierde vijfjarige hbs. In onze tijd hadden we daar het teken- en het muzieklokaal, de lerarenkamer en de rectorskamer.



Frans Boom maakte deze plattegrond. Hij is het ijzeren geheugen en organiserende kracht van onze reünistenclub. Zonder OOM JOOST hadden we hier niet bij elkaar gezeten. In 2003 schreef hij een prachtig stuk in Ons Amsterdam. Op de middelste foto herken ik ondermeer Ab Lohuis en Rob de Vries, geweldige jongens die ons al ontvallen zijn.





Van Ostadestraat

Frans Boom’s verhaal gaat niet verder dan 1968, maar er volgden nog enige roerige jaren voor het Vondel samen met het Barlaeus in onder meer de Van Ostadestraat.

Het instituut Gymnasium bloeit als nooit tevoren. Alleen in Amsterdam tellen we al zes gymnasia. Toch laait af en toe de discussie over nut en waarde van een klassieke opleiding weer op. Nog onlangs pleitte de psycholoog Han van der Maas in Het Parool voor afschaffing van de oude talen en die te vervangen door programmeertalen.


Even daarna een stuk van de classicus Anton van Hooff in NRC, die het oude Bildungs-ideaal weer oprakelde. Bij de vorige reünie heeft Albrecht Kwast dat argument in een leerzame voordracht ook nog eens uit de doeken gedaan.

Toch was ik wel verrast toen ik nog niet zo lang geleden het volgende meemaakte. Een Barlaeus-meisje dat net eindexamen had gedaan, had nog nooit de spreuk boven de oorspronkelijk ingang van de school opgemerkt: Disciplina vitae scipio. Ook had zij geen idee wat deze spreuk betekende. En dat terwijl ze een 10 voor Latijn had behaald.

Ook onze eeuwige Hans van den Bergh was voor een persoonlijke en doorvoelde culturele vorming. In het laatste nummer van Verselolque van 1968 beschreef hij de ideale Vondeling immers als volgt:

“Hij leert nooit iets voor het fraaie cijfer (…) want hij weet maar al te goed dat cijfers er uitsluitend zijn om zijn ouders zo nu en dan van de stand zijner vorderingen op de hoogte te stellen. (…) Het komt niet bij hem op de docent te beschouwen als een gematigd vijandige ordecommissaris, maar hij beseft dat de goede man op een doodenkel punt iets meer weet en gaarne bereid is van dat surplus, in een stimulerende discussie, iets over te dragen. Hij aarzelt dan ook nooit om leergierige vragen te stellen en het komt niet bij hem op, anderen als strebers te bespotten, wanneer deze hun problemen aan de leraar voorleggen. Want hij weet dat het voor een wetenschappelijke instelling belangrijker is goede vragen te stellen dan de antwoorden te weten.”

Ik ga jullie nu kort, maar op een wetenschappelijke manier uitleggen wat een school eigenlijk is, in het bijzonder hoe het Vondel was. Een school bestaat uit een aantal klassen. Een klas is een verzameling leerlingen. Tussen die leerlingen heerst een relatie, die ik hier heb aangeduid met ‘heeft iets met’. Die relatie hoeft niet altijd symmetrisch te zijn. Zo ontstaan er in een klas kliekjes, een peergroup zeggen de psychologen. Zo’n peergroup is heel belangrijk voor de ontwikkeling van een puber/ adolescent. Ik weet dat uit eigen ervaring, wel lang geleden. Je hebt ook eenlingen. Naarmate het netwerk in de groep hechter is wordt de samenhang groter. Er kan een positieve of een negatieve samenhang zijn, wat de sfeer van de klas bepaalt. Dat kan soms van één persoon afhangen.

Het Vondel- ‘sociogram’ zag er in 1958 als volgt uit: vier klassen, elk met zijn eigen sfeer. Tussen de klassen waren natuurlijk ook relatiepijlen maar die waren van een andere aard en minder sterk. Verticaal betekenden zulke pijlen nog minder. Ook binnen de groep van leraren was een netwerk van relatiepijlen te tekenen. En ook daar waren kliekjes. Er was één stip die machtige pijlen uitzond: de rector. De punt met de letter s is Attie van Paassen, de toegewijde secretaresse van alle jaren. Dan hadden we nog de verzameling C, die op zich stond, maar met wie je goede maatjes moest zijn; de claviger. ‘Een heel gewone school’ zei Katharina Kouwenhoven 6 jaar geleden. En dat was ie ook, zeker wat het onderwijssysteem betrof.


Maar toen gebeurde er iets in 1963. Klaas komt, hij schreef K op reclames voor rookwaren, hij verrijkte de Nederlandse taal met het begrip Gnot, hij maakte dansjes rond het Lieverdje,…. de jaren ’60 braken los. Rober Jasper Grootveld waarschuwde zichzelf en de samenleving voor de gevaren van verslaving en consumentisme. En dat geldt nog steeds vind ik. In 2009 heb ik zijn surrealistische begrafenis bijgewoond.



Freek de Jonge verwoordde de betekenis van deze kunstenaar als volgt:

Dat de 20-ste eeuw niet aan dit land voorbij is gegaan is te danken aan één persoon.

De plotselinge maatschappelijke omslag in denken en doen ging het Vondel niet voorbij. Helaas ben ik de Provokrantjes, die ik van Hessel Boerboom kreeg of kocht, kwijt. Wij hadden opeens een leidende figuur van de kritische leraren in ons team: Anton Oskamp. Het was een tijd van VERWARRING, maar ook van VERBEELDING. Het laatste –die verbeelding- mis ik tegenwoordig zeer. Al met al was het Vondel van ’68 echt een andere school dan die van ’58.


Wie nog eens wil reflecteren op die tijd wijs ik op de interessante studies van Hans Righart en James Kennedy.




Nu iets meer persoonlijks. Ik deed in 1951 eindexamen op het Barlaeus. Hier zien jullie een foto van een eindexamen feestje, waar Hans van den Bergh en ik beiden opstaan.

Vijf jaar later waren wij beiden weer terug op die school, maar nu als leraar. Op deze foto zien jullie het toenmalige docentencorps met vele bekende namen. Het was Van Paassen’s laatste jaar als rector van het Barlaeus. De beste leraar die ik ooit meemaakte was dr Koenraads, mijn leraar Duits, de vader van Vondeliane Els Koenraads. Hij zit hier vooraan. Helaas is hij jong overleden. Johan Vink is de enige die geen das draagt. Ik zelf sta naast Bert Elderenbosch.

Twee jaar later ging ik naar het Vondel. Op deze klassenfoto proef ik nog de sfeer van de jaren ’50. Met Frank Linnert heb ik geprobeerd de namen terug te vinden. Wim Rayer was een drukke jongen, hij is ons al ontvallen.

Dat ikzelf ook een beetje jaren ’60 werd zie je op deze foto uit 1962, die ik als Nieuwjaarskaart naar mijn moeder stuurde. Maar ook naar Johan Vink.
Met hem en Coos was – en ben - ik goed bevriend. Op deze tekening, die Johan voor mij maakte, zie je dat verbeeld. Hier zijn wij samen in 1863 als KNIL militairen op Bali.

Maar Johan is niet meer, Hans is niet meer, Sander van der Kerke en vele andere Vondelianen zijn niet meer. Ik kan ze niet allen noemen, maar ik wil ze kort gedenken met dit gedicht van Jan Wolkers:
Men tilt een blad op en daar staat geschreven
In taal die slechts de wormen is gegeven
Dood, dood en nog eens dood en even leven.
Rieks Hogenkamp en anderen zijn twee jaar geleden bij de afscheidsbijeenkomst van Hans van den Bergh op de veelzijdigheid van deze markante man ingegaan. Geertje Wolf heeft een In Memoriam over hem geschreven in de Verselolque die jullie dadelijk krijgen. Het doet mij goed dat ik Reneetje af en toe spreek en vooral dat ze hier ook gekomen is.

Het is gewoon een groot geluk dat wij dit mogen meemaken. Het toeval heeft daar ook de hand in. Zo kwam ik Kees Hulst tegen, zag hem optreden en begreep waarom hij de Louis d’Or verdiende.


Later kreeg ik een brief van hem, waaruit bleek dat ie net als ik gek is op de oude gulden postzegels, die sinds 1 november niet meer gelden. Die plakkers werden mij altijd voor een zacht prijsje bezorgd door Daniël Schöngut. Gezellige aanloop.

Op de brug bij het Rijksmuseum -ik was op de fiets- tikte René Windig mij onlangs aan en gaf mij zomaar deel 3 van zijn reeks stripboeken, die hij samen met Eddie de Jong maakte. In dat boek kun je nog heel wat vinden over het Vondel, kopen dus!

Met Luberta Werkman, die zegt dat ik haar gematst zou hebben op het eindexamen, mail ik vaak. Zij stuurt me schitterende verhalen, onder meer over de rechtbank waar ze werkt. En van de boeken van de wetenschapshistorici Chunglin Kwa en Bastiaan Willink heb ik veel opgestoken.


Sorry mensen, ik kan niet iedereen noemen. Ik sluit deze opsomming, die in mijn gedachten vele malen langer is, af met twee initiatiefnemers en organistoren van deze avond: Alfred Gouw en Wim Ris. Beiden zijn ze al gepensioneerde wiskundeleraren. Tenminste één keer per jaar gaan we samen eten en dan maken we nog wel eens een sommetje. (Tussen twee haakjes: Ik heb voor jullie nog een stukje over het getal π meegebracht. Ook dat krijg je dadelijk.) De meeste gesprekken met Wim en Alfred gaan echter over het Vondel, waarbij mij dan wel eens verhalen ter ore komen, waarvan ik denk dat het maar goed is dat ik ze toen niet geweten heb. Zo wordt de doos met herinneringen voller en voller.

Ik fiets veel door Amsterdam, vaak kom ik langs het Okura hotel, dan stop ik even, doe ik mijn ogen dicht, denk aan die tien mooie jaren en zie dat oude hok, nu met graffiti van een tekst van Charles Trenet. Het zijn de beginregels van het refrein van een liedje dat Hans vast met jullie heeft gezongen:

Que reste-t-il de nos amours,

Que reste-t-il de ces beaux jours,


Une photo, vieille photo, de ma jeunesse

Daar zullen we het mee moeten doen!


Eddy de Moor