zondag 8 september 2019

Anton Oskamp


Helaas zijn Oom's berichten de laatste tijd niet altijd heel vrolijk. Gezien de leeftijd van het Vondelgymnasium is het niet verwonderlijk dat langzamerhand ook de laatsten van onze docenten komen te overlijden. Dit keer is het Anton Oskamp waarvan we een overlijdensbericht tegenkwamen.

Anton was één van de weinige docenten die in die hoedanigheid ook landelijke bekendheid kreeg. Hij was namelijk medeauteur van het destijds nogal ophef veroorzakende "Rode boekje voor scholieren". Voor degenen wier geheugen even opgefrist moet worden, citeert Oom Joost hieronder een paar passages uit wat de Wikipedia over het boekje schrijft:
Het rode boekje voor scholieren was een westerse variant op het Rode Boekje met citaten van Mao Zedong. Het werd geschreven (eerste druk september 1970, (ISBN 90 229 5062 X) door drie kritische Nederlandse leraren, Claartje Hülsenbeck, Jan Louman en Anton Oskamp. Het kwam tot stand in navolging van "Den lille røde bog for skoleelever" (1969 Kopenhagen), die het schoolleven van binnenuit wilden veranderen door leerlingen autonomie in denken en handelen bij te brengen. Ze keerden zich tegen 'zo hoort het', 'zo zijn de regels' en het negeren van in hun ogen belangrijke maatschappelijke onderwerpen. Talloze scholieren hadden het boekje in hun schooltas of 'pukkel'.

Het rode boekje voor scholieren kwam mede voort uit verzet tegen de heersende normen op allerlei gebied, geheel in lijn met de tijdgeest. In 1968 was een omslag in de jeugdcultuur begonnen met grote studentendemonstraties in Parijs; ......

Het Boekje sloot bij deze omslag aan en stimuleerde jongeren zich een nieuwe moraal eigen te maken; masturbatie, vrije seks en homoseksualiteit werden bijvoorbeeld uit het 'verdomhoekje' gehaald. Maar ook over softdruggebruik (hoe rol je een joint?), de relatie met leraren en ouders, spijbelen, spieken en zitten-blijven werd leerlingen een nieuwe manier van denken bijgebracht. Na de verschijning in Nederland in september 1970 steeg het boekje meteen naar de hoogste plaats van de bestsellerlijst. In maart 1971 werd een totale oplage bereikt van 140.000 exemplaren.

Foto: Hessel Boerboom (ca. 1967)
Voor ons is natuurlijk interessanter hoe Anton als docent was. Ed de Moor vertrouwde Oom Joost ooit eens toe dat hij destijds zeer onder de indruk was geweest van een les van Anton die hij - intussen al op het Barleaus - had bijgewoond. Maar wat een leerling van destijds - Annebel Venmans - naar aanleiding van zijn overlijden schreef, is misschien nog wel veelzeggender:
Ach, Anton Oskamp. Hoe graag had ik deze leraar nog eens terug willen zien op onze reünies. Met een flinke dreun in mijn zelfvertrouwen, vooral wat betreft het vak Nederlands, kreeg ik hem als docent toen ik voor de tweede maal in de vijfde klas belandde. En wat heeft hij me weer fantastisch op de rails weten te zetten. Nederlands werd weer een vak om van te houden. Ik kon het, en keer op keer gaf hij mij die zekerheid. Uiteindelijk is het mijn eigen vak geworden, en dat had ik hem graag nog eens verteld. Maar hij verdween uit het zicht en wilde kennelijk ook later niet opnieuw contact met het Vondel. Maar ik koester zijn inspiratie. Regelmatig denk ik terug aan de nagespeelde rechtszaken waardoor we leerden argumenteren, aan zijn soms warrige maar altijd bijzondere poëzie lessen, aan de boeken die je door hem ging lezen. En dat hij je altijd in je waarde liet. Dat, en het brilletje, en de sigaretten...
Dank Anton Oskamp, ik hoop dat je een goed leven hebt gehad.
Annebel.
Foto: Frans Boom (Parijs-reis 1967)

zaterdag 20 juli 2019

De gamelan van Ernst Heins


Ernst Heins, de dirigent van het Vondel schoolorkest en het schoolkoor blijkt zeer onlangs te zijn overleden. In de Volkskrant stond een lezenswaardig in memoriam. Hierboven de kop van dat artikel uit de webversie. Een paar passages uit de tekst zullen we hieronder citeren. Maar eerst een korte bijdrage van Annebel Venmans:

We hadden maar een klein schoolorkestje, dus dat zal wel een hele uitdaging voor meneer Heins geweest zijn. Maar hij wist toch lastige combinaties van blokfluit, hobo, klarinet, viool, één cello en piano tot een soort geheel te kneden. En we hàdden een schoolorkest. Mijn latere ervaring in het onderwijs leerde dat dat niet eens standaard het geval is. Dag maestro, ik bewaar goede herinneringen aan ons makeshift orkest.
Annebel.

En dan een paar passages uit het Volkskrant-artikel:

Een originele gong uit Jogjakarta, die vanaf 1956 werd gebruikt om het NOS Journaal te openen, fascineerde etnomusicoloog Ernst Heins. In 1988 had de NOS de gong afgeschaft, maar zeven jaar later klopte componist Stephen Emmer bij hem aan. De NOS wilde de gong terug. Of hij de originele nog wist? Die lag in de kelders van het Tropenmuseum, zo wist hij. ‘Er bleek alleen een scheurtje in te zitten. Toen ik het geluid elektronisch bewerkte, vond de NOS het klinken als een omgevallen bord soep. Uiteindelijk hebben we toen een nieuwe gong uit Bali gebruikt’, herinnert Emmer zich.
...
Na het Barlaeus Gymnasium ging Ernst Heins muziekwetenschap studeren aan de UvA waar Jaap Kunst hoogleraar was. Nadat hij was afgestudeerd ging hij in diens voetsporen naar Java en later de andere eilanden om gamelanmuziek te bestuderen en vast te leggen. Doel was het vak etnomusicologie dat toentertijd was ondergebracht bij letterkunde, te verrijken met inzichten uit de antropologie en linguïstiek. ‘Het ging hem niet alleen om de noten. Hij wilde de muziek ook in de sociale context plaatsen. Hij stimuleerde studenten om veldwerk te doen’, vertelt Rokus de Groot, emeritus hoogleraar muziekwetenschap, die bij hem studeerde en later zijn assistent werd. ‘Hij was een markante man.’
Volgens zijn dochter Marleen Heins leidden zijn vernieuwingen tot aanvaringen met het bestuur van de letterkunde-faculteit. Die dreigde in de jaren negentig de studie etnomusicologie op te heffen, met bezuinigingen als excuus. Heins klom op de barricaden. Hij laakte de ‘de misselijk makende management-coterie van huidige faculteitsbestuurders’. Uiteindelijk wist hij het vak voor de UvA te behouden.

De passages over Heins' liefde voor de gamelan, zorgden ook nog voor enige discussie onder een groepje Vondelianen, of we ooit met Vondel-klassen gamelan gespeeld hadden in het Tropenmuseum. Dat leverde een interessante herinnering van Annebel op:

Ik herinner me ook een bezoek aan het Tropenmuseum (dat mijn oma, die er tegenover woonde, hardnekkig "het koloniaal" bleef noemen, kom daar nog eens om). Ik herinner me ook dat we daar knielend op de gamelan mochten spelen . Op basis van het Volkskrantartikel moet dat wel onder leiding van de gamelankenner Heins geweest zijn. Wat een bijzondere man en wat een mooie carrière uiteindelijk. Ik realiseer me nu dat ik me vaag de ruzie met de UvA herinner, en toen dacht dat het vast onze meneer Heins was die zich tegen opheffing van de ethnomuziekafdeling verzette.

Jammer genoeg was in het Vondelarchief geen fotografisch bewijs van dat gamelan spelen te vinden.

zaterdag 6 juli 2019

Neuropsychoanalyse: Hessel Boerboom vertelde ons er alles over.


Op 19 mei is er weer een Deversorium geweest. Door vakantie was Oom Joost nog niet eerder in de gelegenheid daarover te rapporteren. Dit keer was het Hessel Boerboom die een enthousiasmerend verhaal hield over Neuropsychoanalyse. Hoewel het onderwerp al veel langer zijn interesse had, was hij pas na zijn pensionering in de gelegenheid zich daar uitgebreider in te verdiepen. Over het hoe en waarom van die interesse laat ik Hessel graag zelf aan het woord:
In mijn tijd op het Vondel (1961-1969) verschoof mijn “beroepskeuze” van archeoloog naar psychoanalyticus. De tijdgeest hielp: psychoanalyse was in de mode, de generatie van ‘68 werd geïnspireerd door Marx en Reich, een linkse leerling van Freud, de “uitvinder” van de psychoanalyse. Dus koos ik voor psychologie als studie, aan de UvA.
Dat viel tegen. Ik was niet de enige, die voor die studie koos. Er was geen collegezaal groot genoeg om alle eerstejaars te bergen. En Freud mocht dan wel populair zijn in de literaire wereld, als wetenschapper was hij hoogstens vanuit de geschiedenis interessant. Zeker, hij had interessante theorieën geformuleerd en er waren veel psychoanalytici die therapieën verkochten, maar wetenschappelijk klopte er niet veel van. Het grootste verwijt was dat zijn theorieën niet falsifieerbaar waren. Elke jongen wil met zijn moeder naar bed (Oedipus) en als je dat niet wou dan was het omdat je die wens verdrongen had. Als je de duiding van je droom van de psychoanalyticus aanvaardde had hij gelijk, als je het ontkende was dat weerstand en had hij daarom gelijk.
De studie ging niet best… ik moest veel leren waar ik niets in zag ( kunnen duiven tot tien tellen?) en moest afleren waar ik veel in zag. Ik strandde uiteindelijk in 1979 op het tentamen psychodiagnostiek (homoseksualiteit is een geestelijke afwijking) en kreeg de kans om in de politiek mijn brood te verdienen.
En na een vervolgens succesvolle ambtelijke carrière kon ik in 2013 met pensioen en mijn oude liefde: de psychoanalyse weer oppakken. In september van dat jaar las ik een artikel van ene Mark Solms met de opwindende titel: “Das bewusste Es”. En hij had daarover gesproken op een Neuropsychoanalytisch congres.
Neuropsychoanalyse? Wat was dat?
Daar ben ik de afgelopen 5 jaar achter gekomen…en omdat jullie destijds, in mijn “psychoanalytische tijd” mijn “leeromgeving” waren, leek het me leuk om jullie nu weer als “leeromgeving” tegen te komen en mijn kennis net als toen, te delen.

Na deze introductie bleef Hessel voor en na de pauze nog geruime tijd aan het woord. Daarbij kwam meer aan de orde dan Oom Joost hier in een verslagje kan reproduceren. Voor wie de grote lijn van Hessel's verhaal toch nog eens rustig wil doornemen, is daarom zijn presentatie hier ook beschikbaar.

Spijt dat je dit deversorium hebt gemist of dat het al was volgeboekt? Houdt onze toekomstige aankondigingen goed in de gaten, zodat je er de volgende keer wel bij kunt zijn en bij de traditionele maaltijd na afloop nog uitgebreid met je oud-schoolgenoten kunt napraten.



maandag 22 april 2019

Heinz komt eindelijk op het witte doek

Ter gelegenheid van het uitkomen van de film over stripkater Heinz van René Windig en Eddie de Jong, werden beide Vondelianen 17 april in De Volkskrant geïnterviewed door Rob van Scheers. Om jullie lekker te maken hier vast het begin van dat interview.

De grote droom van striptekenaars René Windig en Eddie de Jong komt deze week uit: hun humeurige kater Heinz komt naar het witte doek. De weg ernaartoe bleek geen makkie.

Helemaal Heinz, dit. Wie op bezoek wil bij de studio van tekenaar René Windig zal zich eerst een weg moeten banen door de smeulende resten van de tolerante stad die Amsterdam ooit wilde zijn. Meuten Chinezen, grommende scooters, blowende Italianen, dronken Britten en joelende hooligans van divers pluimage – je vindt deze gezelligheid allemaal terug op de Oudezijds Voorburgwal.
Het is maar goed dat Heinz, een populaire strip over een humeurige rode kater, dit grootstedelijk inferno voor de eeuwigheid heeft vastgelegd. Over twintig jaar zal niemand zich dit Amsterdamse decor meer kunnen voorstellen, maar voor de kater is het zijn natuurlijke habitat, zo op en rond de Wallen. Althans, de Wallen uit het tijdperk van voor de buurt-regisseurs en het cameratoezicht.
‘Viel het een beetje mee?’, informeert Windig (67) beleefd. ‘Vanaf een uurtje of 5 wordt het helemaal een pandemonium, dus je treft het.’ De studio en het woonhuis erboven bevinden zich aan een hofje, dat schuilgaat achter een intimiderend zwaar hek. Het is een oase van rust in een gek geworden stadscentrum. ‘Eddie komt eraan, hoor.’
Eddie is Eddie de Jong (68), al ruim vijftig jaar Windigs partner in crime. Ze kennen elkaar sinds de middelbare school, het Amsterdamse Vondelgymnasium. Samen creëerden ze Heinz, de ballonstrip waarin de kater vanaf 1987 in drie of vier plaatjes over de pagina’s van Het Parool of andere dagbladen banjerde. Heinz bouwde al snel een cultus om zich heen, en er verschenen een stuk of veertig boekjes en albums. Heinz schopte het zelfs tot een deftig verzameld werk van vijf kloeke delen: Heinz van H tot Z. De laatste hardcover van 328 pagina’s dateert van 2018.

Petrus

De strip is volbracht. In de allerlaatste plaatjes zien we Heinz voor de hemelpoort, maar Petrus laat door middel van een bordje (‘Ben zo terug!’ P.) weten er even niet te zijn. Uiteindelijk besluit Heinz nog maar wat langer in zijn geliefde Amsterdam rond te lummelen.

Open einde, maar van nieuwe avonturen zal het niet meer komen. Nooit meer op zondagavond bij elkaar over de vloer om de strip voor de rest van de week te plannen. Nooit meer zuchten of maar even helemaal zwijgen als de eerste een grap voorstelt, en de tweede meent dat-ie nog moet worden aangescherpt. Nooit meer al die lol ook, de jongensachtige pret die het verzinnen van Heinz het duo gaf.

‘Nou, na het inkleuren van circa 15 duizend stripstroken hebben we het op zeker moment wel gezien’, weet De Jong die inmiddels met een sixpack Heineken is komen binnenvallen. Slechts één ambitie restte nog: Heinz moest en zou zijn eigen animatiefilm krijgen.
Het duurde even, de eerste plannen dateerden van 2001, maar verdomd: deze week gaat Heinz in première. De filmwereld bleek echter anders dan vooraf gedacht.
......


Het vervolg ook lezen? [Klik dan hier voor het originele artikel]

En intussen is er ook al een recensie in De Volkskrant.


zondag 13 januari 2019

Materiaal van Joep Choy

Op het Vondel-deversorium op 1 december 2018 heeft Joep Choy een lezing verzorgd. Daarvan heeft hij niet alleen de presentatie beschikbaar gesteld, maar ook nog een heleboel achtergrondmateriaal van en over hemzelf.
Hier links naar al dat materiaal:
En natuurlijk een link naar de (andere) foto's die Frans Boom 1 december gemaakt heeft.

zondag 18 november 2018

Hans van den Bergh-lezing 2018

Midas Dekkers over monarchie en republiek

Midas Dekkers verzorgt de vijfde Hans van den Bergh-lezing
maandag 3 december 2018, 20.00-22.00 uur, in het OBA Theater, OBA Oosterdok



Midas Dekkers is een meester in het ontmaskeren van opvattingen en opinies die over het algemeen voor waar worden gehouden. Sporten goed voor je gezondheid? Dat valt nog te bezien. Een borreltje op zijn tijd is beter. Rust, reinheid en regelmaat? Onze opvoeding heeft maar zeer beperkte invloed op de ontwikkeling van een kind.

Met eenzelfde nuchtere blik zal Dekkers in de vijfde Hans van den Bergh-lezing het koningshuis onder de loep nemen. Als bioloog is hij bij uitstek in staat de verschillende organisatievormen in het dierenrijk te vergelijken met de staatsvormen die de mens heeft uitgedacht. Ook koningen, presidenten en onderdanen zijn immers allemaal dieren. Met dat uitgangspunt zal Midas Dekkers het functioneren van onze monarchie tegen een genadeloos licht houden.

Toegang: Normaal € 7,50 / met OBA-pas, studentenpas of Stadspas € 3,75.
Gratis voor leden van het Republikeins Genootschap na aanmelding via contact@republikeinen.nl.

Tekst overgenomen uit OBA-agenda

dinsdag 2 oktober 2018

Heinz de filmkat

van de website van Het Parool

Onze beroemde Vondelianen René Windig en Eddie de Jong waren deze week ineens weer in het nieuws. De ooit al aangekondigde film over hun stripfiguur Heinz is er toch nog gekomen. Op het Parool Film Fest (Paff) gaat de film in première. In Het Parool heeft daar vorig weekend ook een lang artikel over gestaan (waarover hieronder meer).
De publiekspremière van Heinz is op zaterdag 13 oktober, in aanwezigheid van regisseur en schrijver Piet Kroon, acteur Wim T. Schippers en de oorspronkelijke bedenkers René Windig en Eddie de Jong. Na afloop van de film vindt een Q&A plaats.
Vertoningen van Heinz:
13 oktober 21.15 uur, Ketelhuis 2
13 oktober 21.30 uur, Ketelhuis 1
14 oktober 14.00 uur, FC Hyena 1

Sneak peek at the upcoming animated feature HEINZ, coming soonish to a theater near you.


Wat beelden uit de papieren krant van 29 september:

zondag 23 september 2018

Het spoor terug

De in een eerder bericht al aangekondigde radioreportage over de commotie die ruim 50 jaar geleden was ontstaan over een liedje over Anne Frank, is intussen vanochtend in de rubriek "Het Spoor Terug" in OVT uitgezonden. Wie wil kan die hele uitzending van OVT terugluisteren op https://www.vpro.nl/programmas/ovt/luister/afleveringen/2018/23-09-2018.html. Veel te zien is er aan die radiouitzending natuurlijk niet, daarvoor moet je bij het oorspronkelijke filmpje in Oom Joost's eerdere bericht zijn.
Het betreffende onderdeel begint na 1 uur 12 minuten en 43 seconde. Wie daar meteen naar toe wil kan [HIER] klikken. Wie zelfs zo weinig geduld heeft, dat ie meteen door wil naar het fragment over het "progressieve" Vondelgymnasium, met daarin ook het interview hoe Roeland en Hessel er nu op terugkijken, die klikke [HIER].

donderdag 20 september 2018

Deversorium Joep Choy: op 1/12 in de herkansing


Het was vorig jaar al aangekondigd, maar toen door omstandigheden uitgesteld: een deversorium waarin Joep Choy ons zou toespreken. Met een jaar vertraging is intussen een nieuwe datum vastgesteld.
Op zaterdag 1 december komt Joep ons bezighouden in het ons intussen welbekende
Café Batavia  aan de  Prins Hendrikkade 85  te Amsterdam
(t/o het Centraal Station, naast de Sint Nicolaaskerk).
Aanvang 15.00 uur

De wondere wereld van relaties.

Gedrag krijgt betekenis in de context. Zonder context is gedrag betekenisloos. Immers, hoe beantwoord je de vraag of je je op een onbewoond eiland (on)fatsoenlijk kunt gedragen? Alle begrippen die betrekking hebben op menselijk gedrag zijn relatief en beginnen pas te 'leven' in de relationele (sociale) context. Relaties: we praten, denken en fantaseren er over. Soms verlangen we er heel erg naar, soms zouden we er ook heel graag vanaf willen. In dit deversorium gaat Joep in op het ontstaan en voortbestaan van relatiepatronen in gezinnen en organisaties. Daarnaast zal hij stilstaan bij relaties met ons zelf, met de wereld en met het VONDEL.

Voor meer informatie over Joep zie zijn cv en www.choyconsultants.nl

Na afloop, rond 18.00 uur, is er weer een gezamenlijke maaltijd in de vorm van een Surinaams buffet. De kosten voor deze middag/avond zullen € 25,00 p.p. bedragen.
Vanaf heden is intekenen voor deversorium en maaltijd weer mogelijk en gewenst. Uiteraard naar het vertrouwde e-mailadres oomjoost@gmail.com

NB: Er zijn maximaal 40 plaatsen beschikbaar. Bij overtekening geldt de volgorde van inschrijving inclusief betaling!!!!! Vijftien mensen hebben zich nu al ingeschreven nog voordat de datum definitief was aangekondigd. Het belooft dus een drukbezochte middag en avond te worden!!

woensdag 19 september 2018

Ophef over een liedje over Anne Frank


De VPRO-radio gaat binnenkort de ophef aan de vergetelheid ontrukken, die 50 jaar geleden was ontstaan over een liedje over Anne Frank. In een TV-interview met Ageeth Scherphuis, mocht destijds ook een klas Vondelianen hun afschuw uitspreken. Voor het binnenkort uit te zenden radioprogramma, is vorige week met Roeland Windig en Hessel Boerboom teruggekeken op die algemene verontwaardiging van toen. Het TV-fragment waar de Vondelklas aan het woord kwam, is nu al uit het omroeparchief opgedoken. Je kunt het hierboven bekijken en beluisteren.
Wat waren we toen nog jong; en vooral: wat waren we toen nog braaf ....

Zondag 23/9: Vanochtend is dit onderwerp intussen in het radioprogramma OVT aan de orde geweest. Binnenkort is het daar ook terug te luisteren.